De loontransparantierichtlijn: waar staan we vandaag?

Richtlijn (EU) 2023/970 werd op 10 mei 2023 aangenomen. Ze versterkt het beginsel van gelijk loon voor gelijk of gelijkwaardig werk, en doet dat via twee wegen: meer transparantie over hoe lonen tot stand komen, en handhavingsmechanismen wanneer dat niet klopt. Artikel 34 legde de lidstaten één datum op: uiterlijk 7 juni 2026 moest de richtlijn in nationale wetgeving staan.

België haalde die datum niet

Eind mei 2026 vroeg de federale regering aan de Europese Commissie om zes maanden lang geen inbreukprocedure te starten wegens laattijdige omzetting. Op 22 mei 2026 bevestigde de Commissie dat er geen formeel uitstel komt. Binnen de Nationale Arbeidsraad lopen de besprekingen nog, met een impactanalyse van de experten van de FOD Werkgelegenheid en het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen.

Op het moment van schrijven is er dus nog geen Belgische omzettingswet. Wanneer die er komt, en hoe streng ze wordt voor kleinere ondernemingen, ligt nog open.

Wat betekent dat juridisch?

Een richtlijn heeft in principe geen horizontale rechtstreekse werking. Werknemers kunnen zich er dus niet rechtstreeks tegenover hun private werkgever op beroepen zolang er geen omzettingswetgeving is. Het Verbond van Belgische Ondernemingen noemt die vraag wel uitdrukkelijk complex, en waarschuwt tegen een simpel ja of nee.

Wat de richtlijn straks wél vraagt

De krachtlijnen liggen wel vast, ook al is de Belgische invulling nog niet bekend. Ze vallen uiteen in twee groepen.

• Rechten voor kandidaten en werknemers, van toepassing op elke werkgever vanaf één werknemer: een aanvangsloon of loonvork communiceren vóór het sollicitatiegesprek, geen vragen meer naar het loonverleden van een kandidaat, en kunnen uitleggen hoe lonen bepaald worden en evolueren.
• Rapporteringsverplichtingen over de loonkloof, voor ondernemingen vanaf honderd werknemers, met een gefaseerde invoering vanaf 2027. Bij een ongerechtvaardigd verschil van meer dan 5 procent in een categorie moet er worden bijgestuurd.

Wachten of niet?

Het VBO is daar uitgesproken over: wachten tot de omzetting rond is, is geen strategie. De categorieën samenstellen, het beloningssysteem evalueren of opbouwen, simulaties maken en beslissingen documenteren — dat kan vandaag al, en het is precies het werk dat tijd kost.

Voor een kmo is dat ook het punt waar het over gaat. Niet de sanctie, maar de vraag of je in een gesprek kunt uitleggen hoe een loon bij jou tot stand komt. Wie dat vandaag al kan, heeft aan de wet weinig werk.